06.05.2024

Wirus HPV – Jak zmniejszyć ryzyko i chronić zdrowie


Wirus brodawczaka ludzkiego (HPV) stanowi zagrożenie dla zdrowia, wywołując zmiany skórne i błon śluzowych oraz powiązany z nimi rozwój nowotworów. Artykuł omawia różne aspekty zakażenia HPV, włączając w to jego sposoby przenoszenia, różne typy wirusa, czynniki ryzyka oraz metody zapobiegania i diagnostyki. Szczególny nacisk położono na znaczenie szczepień przeciwko HPV oraz regularnych badań kontrolnych. Zapraszamy do lektury dla pełnego zrozumienia zagrożenia związanego z wirusem HPV oraz skutecznych sposobów jego zapobiegania i leczenia.

Wirus HPV – główne objawy i konsekwencje dla zdrowia

Wirus brodawczaka ludzkiego (HPV) najczęściej wywołuje zmiany pojawiające się na skórze oraz błonach śluzowych ludzi. Istnieje wiele podtypów wirusa, z których niektóre mogą powodować łagodne zmiany skórne, takie jak brodawki różnych okolic ciała oraz kłykciny kończyste (brodawki płciowe) występujące w okolicach narządów płciowych. Najgroźniejsze podtypy wirusa HPV są odpowiedzialne za rozwój nowotworów takich jak rak szyjki macicy, pochwy, sromu, odbytu, a także gardła, krtani i prącia.

Infekcje wirusem HPV mogą często przebiegać bezobjawowo i ulegać samoistnemu wyleczeniu, ale również prowadzić do rozwoju nowotworu.

Przenoszenie wirusa HPV

Najczęstszym sposobem przeniesienia wirusa HPV jest kontakt skóra do skóry, szczególnie podczas stosunku płciowego. Jednak wirusa można przenieść także przez kontakt z zakażonymi obszarami ciała podczas innych form aktywności seksualnej, takich jak seks analny czy oralny. Mniej typowe, ale jednak możliwe, jest również przeniesienie wirusa przez bezpośredni kontakt z zakażonymi przedmiotami, takimi jak ręczniki czy bielizna.

Warto podkreślić, że choć wirus HPV jest głównie przenoszony drogą płciową, nie musi to oznaczać pełnego stosunku płciowego. Dotyczy to także wszelkich form kontaktu, które umożliwiają przeniesienie wirusa z jednej osoby na drugą.

Typy wirusa HPV i różnice między nimi

Istnieje ponad 200 różnych typów wirusa HPV, z których każdy może wywoływać inne skutki zdrowotne. Typy wirusa HPV można podzielić na te niskiego ryzyka rozwoju zmian nowotworowych, które zwykle powodują zmiany skórne, pod postacią brodawek oraz te wysokiego ryzyka, które są związane z rozwojem nowotworów.

Najczęstsze typy wirusa HPV o niskim ryzyku jest HPV-6 i HPV-11, które odpowiadają za powstawanie brodawek. Natomiast typy wysokiego ryzyka, takie jak HPV-16 i HPV-18, są głównym czynnikiem rozwoju raka szyjki macicy, ale również raka gardła, penisa czy odbytu.

„Większość infekcji wirusem HPV przebiega bezobjawowo i wirus zostaje wyeliminowany przez organizm. Jednak przewlekłe zakażenie wirusem HPV może prowadzić do wystąpienia stanów przedrakowych, a następnie raka. Takie czynniki jak typ wirusa, odporność organizmu czy styl życia wpływają na rozwój tych stanów.”

lek. Karolina Gralińska

Czynniki ryzyka związane z zakażeniem wirusem HPV

Istnieje wiele czynników ryzyka związanych z zakażeniem wirusem HPV. Należą do nich:

  • Wczesny wiek rozpoczęcia aktywności seksualnej: im wcześniej osoba rozpocznie życie seksualne, tym większe ryzyko zakażenia wirusem HPV.
  • Wielu partnerów seksualnych: zwiększa to prawdopodobieństwo kontaktu z wirusem.
  • Brak stosowania prezerwatyw: prezerwatywy nie zapewniają całkowitej ochrony, ale ich stosowanie może zmniejszyć ryzyko przeniesienia wirusa.
  • Obniżona odporność organizmu: osoby z osłabionym układem odpornościowym są bardziej podatne na infekcje wirusem HPV.
  • Uprawianie seksu analnego lub oralnego: te formy seksu również zwiększają ryzyko zakażenia wirusem.
  • Palenie papierosów: papierosy mają negatywny wpływ na zdolność organizmu do walki z infekcjami, w tym z wirusem HPV.
  • Antykoncepcja hormonalna m. in. może zwiększać ryzyko zakażenia podczas stosunku zmieniając skład śluzu szyjkowego oraz modulując odpowiedź na zakażenie
  • Współistnienie innych zakażeń przenoszonych drogą płciową

Jeśli chcesz wiedzieć więcej o szczepieniu przeciw HPV, czytaj TUTAJ.

Sposoby zapobiegania zakażeniu wirusem HPV

Istnieją skuteczne sposoby zapobiegania zakażeniu wirusem HPV, a szczepienie jest jednym z najważniejszych. Szczepionka przeciwko HPV jest  zalecana dla dziewcząt i chłopców od 11.-14. roku życia (rejestracja szczepienia już od 9. roku życia) ponieważ szczepienie najlepiej jest przyjąć przed rozpoczęciem aktywności seksualnej i pierwszą ekspozycją na wirusa. Szczepionka zalecana jest również dla osób (kobiet i mężczyzn) między 15 – 45 rokiem życia, natomiast wskazania do szczepienia po 45 roku życia można ustalić indywidualnie ze swoim lekarzem. 

Należy jednak pamiętać, że szczepionka chroni tylko przed określonymi typami HPV, nie zapobiega infekcji przez inne, mniej rozpowszechnione typy wirusa.

Stosowanie prezerwatyw podczas stosunku seksualnego nie zapewnia całkowitej ochrony ponieważ prezerwatywa tylko utrudnia przeniknięcie wirusa ale nie zabezpiecza w 100%, a wirus może być również przeniesiony przez kontakt z zakażonymi wargami sromowymi, skórą moszny czy okolic odbytu, które nie są chronione przez prezerwatywę. 

Tak więc edukacja seksualna i regularne kontrole ginekologiczne szczególnie odgrywają rolę w prewencji i wczesnym wykrywaniu zmian wywołanych przez wirusa.

Najnowsze metody diagnostyki zakażenia wirusem HPV

Obecnie stosowane są testy wykrywające DNA wirusa, które są pobierane za pomocą wymazu, najczęściej pobieranego łącznie z cytologią (tzw. co-testing). Wspólnie, te testy są skutecznym narzędziem wykrywania ryzyka zmian przednowotworowych.

Zakażenie wirusem HPV – czy zawsze prowadzi do raka szyjki macicy?

Większość infekcji wirusem HPV przebiega bezobjawowo i wirus zostaje wyeliminowany przez organizm. Jednak przewlekłe zakażenie wirusem HPV może prowadzić do wystąpienia stanów przedrakowych, a następnie raka. Takie czynniki jak typ wirusa, odporność organizmu czy styl życia wpływają na rozwój tych stanów.

Metody leczenia zakażenia wirusem HPV

Obecnie brak jest skutecznych leków, które wyleczyłyby infekcję wirusem HPV. Walka z wirusem polega na wykrywaniu zakażenia, jego monitorowaniu (tzn. regularne kontrole ginekologiczne i badania diagnostyczne) i leczeniu stanów przedrakowych.  

Istnieją metody usuwania zmian łagodnych (brodawek) za pomocą stosowania na skórę odpowiednich preparatów leczniczych, za pomocą lasera lub chirurgicznego wycięcia zmiany.

Czy istnieją sposoby pozbycia się wirusa HPV z organizmu, a jeśli tak, jakie są najskuteczniejsze?

Obecnie nie ma skutecznej metody, która gwarantowałaby całkowite pozbycie się wirusa HPV z organizmu. Większość infekcji zostanie samoistnie wyeliminowana przez organizm w ciągu 1-2 lat. Zawsze jednak należy pamiętać, że ważne dla ogólnego stanu naszego zdrowia są takie działania jak regularna aktywność fizyczna, zdrowa dieta oraz unikanie używek (papierosy, alkohol i inne), które to mogą wspomóc pracę układu odpornościowgo i walkę z różnymi infekcjami.

Wpływ zakażenia wirusem HPV na planowanie rodziny i ciążę

U kobiet z infekcją HPV ważne jest wykonanie badań kontrolnych w trakcie planowania ciąży lub na początku jej trwania, aby móc ocenić obecne ryzyko rozwoju zmian przednowotworowych i w trakcie trwania ciąży oraz móc zaplanować kolejne badania kontrolne, ustalić drogę porodu oraz postępowanie poporodowe. W przypadku występowania zmian łagodnych okolicy krocza (kłykcin kończystych, brodawek) istnieje konieczność oceny i ustalenia przez lekarza drogi porodu (zmiany łagodne nie wykluczają porodu siłami natury).

Jak uniknąć wirusa HPV

Istnieje kilka kluczowych kroków, które można podjąć, aby maksymalnie zmniejszyć ryzyko zakażenia wirusem HPV oraz chronić swoje zdrowie:

  • Szczepienie to jedna z głównych metod zapobiegania zakażeniu wirusem, zalecane zarówno u chłopców, jak i dziewczynek w wieku od 9 do 26 (45) lat. Szczepionka przeciwko HPV jest skuteczna w zapobieganiu infekcjom wywołanym przez najczęstsze typy wirusa.
  • Ograniczenie partnerów seksualnych: mniejsza liczba partnerów seksualnych może zmniejszyć ryzyko ekspozycji na wirusa HPV oraz innych infekcji przenoszonych drogą płciową.
  • Regularne badania cytologiczne (wraz z oznaczeniem wirusa HPV zalecane od 25 roku życia): regularne wykonywanie badań cytologicznych pozwala na wczesne wykrycie ewentualnych zmian, które mogą być spowodowane przez wirusa HPV.
  • Unikanie papierosów i innych używek, które osłabiają odporność organizmu, co może zwiększyć ryzyko zakażenia i rozwoju powikłań.
  • Stosowanie prezerwatyw: chociaż nie zapewniają one całkowitej ochrony, używanie prezerwatyw podczas stosunku seksualnego może znacznie zmniejszyć ryzyko przeniesienia wirusa HPV i innych infekcji przenoszonych drogą płciową.
  • Edukacja i świadomość: poznanie faktów na temat wirusa HPV, jego sposobów przenoszenia i skutków zdrowotnych może pomóc w podejmowaniu świadomych decyzji dotyczących życia seksualnego i zdrowia.

Podsumowanie

Wirus HPV jest najczęstszym wirusem przenoszonym drogą płciową, który może prowadzić do nowotworów okolicy płciowej oraz głowy i szyi. Kluczową rolę w ochronie przed wirusem odgrywa profilaktyka, w postaci szczepienia, regularnych badań u lekarza ginekologa oraz świadomego podejścia do zdrowia seksualnego. Działania te nie tylko pomagają w uniknięciu zakażenia, ale także pomagają we wczesnym wykryciu zmian i podjęciu leczenia. Pamiętajmy zatem o regularnych wizytach u lekarza, dbaniu o własne zdrowie i podejmowaniu świadomych decyzji w zakresie profilaktyki przeciw wirusowi HPV.